Điều trị bệnh viêm não bằng thuốc kháng sinh, những lưu ý cần biết

Điều trị bệnh viêm não cần lưu ý gì? Dùng kháng sinh trong điều trị bệnh viêm màng não không chỉ căn cứ vào phổ tác dụng, độ mạnh của kháng sinh mà còn căn cứ vào đặc tính thấm qua hàng rào thần kinh trung ương...

Điều trị bệnh viêm não

Rào cản khi dùng thuốc

Trong bệnh viêm màng não việc dùng thuốc kháng sinh là điều bắt buộc, thậm chí phải dùng sớm, ngay từ đầu để hạn chế biến chứng. Tuy nhiên, khi dùng kháng sinh trong trường hợp này có một cấu trúc cản trở tới việc dùng thuốc đó là hàng rào máu não.

Hàng rào máu não là một cấu trúc có tác dụng bảo vệ não bộ chống lại tuyệt đối sự xâm nhập của các tác nhân lạ từ bên ngoài Nó gồm ba lớp là tế bào nội môi, màng nền và tế bào màng não. Vì não là bộ phận tối quan trọng nên nó ngăn chặn tất cả mọi tác nhân, kể cả thuốc. Do đó không phải tất cả mọi kháng sinh đều có thể sử dụng để điều trị, cho dù bình thường kháng sinh đó là rất mạnh và rất hữu hiệu. 

Điều trị bệnh viêm não
 
Điều trị bệnh viêm não bằng thuốc kháng sinh cần lưu ý

Trong điều trị bệnh viêm màng não nên lựa chọn những kháng sinh có thể đi qua hàng rào máu não để có thể tác động vào vi khuẩn. Những kháng sinh này phải có đặc điểm: kích thước phân tử nhỏ, ưa mỡ và hạn chế biến chứng trên thần kinh.

Các kháng sinh có thể dùng:

Nhóm thứ nhất là kháng sinh dòng cephalosporin: Nhóm kháng sinh này các thế hệ trước đây vốn là những kháng sinh ưa nước, rất dễ hòa tan trong nước nên hầu như khó tan trong mỡ. Do vậy mà về cơ bản không đi qua được hàng rào máu não. Tuy nhiên, do sự cải tiến các thế hệ về sau, các thế hệ mới hơn của kháng sinh cephalosporin có tính năng vừa tan trong nước lại vừa tan trong mỡ. Các thế hệ này có thể đi qua hàng rào máu não mức độ trung bình. Cho nên, nếu dùng nhóm này chỉ nên dùng thế hệ 3 và 4 mà không dùng thế hệ 1 và 2.

Các kháng sinh thế hệ 3 và 4 có thể dùng là cefelidine, cefepime, cefluprenam, ceftriaxone. Khi dùng nhóm này hết sức chú ý biến chứng gây co giật ở thần kinh trung ương. Thực tế lâm sàng cho thấy, có khoảng 33% trẻ em bị co giật do thuốc khi dùng nhóm này.

Nhóm thứ 2 là kháng sinh nhóm florourquinolon: Các kháng sinh nhóm florourquinolon có đặc điểm là ái mỡ và dễ đi qua màng tế bào nên có thể đi vào não với nồng độ tương đối cao. Kháng sinh này hữu dụng trong điều trị viêm não do tụ cầu, liên cầu, E.coli… nhưng lại kém nhạy cảm với viêm màng não do phế cầu khuẩn Nếu tìm được bằng chứng sự có mặt của phế cầu khuẩn thì không nên dùng kháng sinh này. Chú ý không dùng với trẻ em do tác dụng phụ trên hệ thống xương sụn.

Nhóm thứ 3 là kháng sinh chloramphenicol: Chloramphenicol là một kháng sinh ức chế sự phát triển của vi khuẩn Chúng làm rối loạn sự tổng hợp protein của vi khuẩn do gắn vào tiểu phân 50S của riboxom. Đặc điểm của kháng sinh này là ái tính với mỡ và kích thước phân tử nhỏ nên dễ đi vào thần kinh trung ương. Kháng sinh này tác dụng mạnh với vi khuẩn gây viêm màng não loại H influenza, cầu khuẩn màng não, phế cầu khuẩn. Cần chú ý tai biến thuốc có thể gây hội chứng xanh xám trên trẻ em. Thận trọng với trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, tuyệt đối không dùng với trẻ dưới 2 tuổi.

Điều trị bệnh viêm não

Điều trị bệnh viêm màng não, nên lựa chọn những kháng sinh có thể đi qua hàng rào máu não

Nhóm thứ 4 có cùng đặc tính như chloramphenicol là tetracyclin: Kháng sinh tetracyclin có hai đặc điểm phù hợp với cấu trúc thần kinh, đó là ái tính với mỡ và có kích thước phân tử nhỏ dùng thuốc này khi nghi ngờ viêm màng não do E.coli, phẩy khuẩn tả, trực khuẩn lỵ… nói chung là những vi khuẩn đường tiêu hóa Chú ý biến cố trên men răng có thể làm hỏng men răng trẻ em và thai nhi Thận trọng với người bị viêm gan

Nhóm thứ 5 là kháng sinh macrolid: Nhóm kháng sinh này có ái tính mạnh với mỡ. Thuốc thuộc loại đi qua hàng rào máu não mức độ trung bình. Không nên dùng như một thuốc chính mà chỉ nên coi như là thuốc dùng phối hợp. Lưu ý là thuốc có tác dụng kém với phế cầu khuẩn, nên nếu người bệnh bị viêm màng não do phế cầu khuẩn thì đây không phải là thuốc ưu tiên.

Nhóm thứ 6 nên lựa chọn là sulfonamid và trimethoprim: Các phân tử sulfonamid và trimethoprim có kích thước nhỏ, ái tính với mỡ lại gắn vừa phải với protein nên có thể đi qua hàng rào máu não dễ dàng. Đây là hai kháng sinh thuộc dạng kìm khuẩn được dùng để điều trị viêm màng não do phế cầu liên cầu vi khuẩn đường ruột Chú ý là có thể bị thiếu máu cấp tính nếu dùng liều cao.

Loading...
Làm Mới
Bài viết cùng chuyên mục