Vắc - xin là gì? Thành phần và cơ chế hoạt động của Vắc - xin

Vacxin (vaccine) là gì?

Vắc-xin là chế phẩm có tính kháng nguyên dùng để tạo miễn dịch đặc hiệu chủ động, nhằm tăng sức đề kháng của cơ thể đối với một số tác nhân gây bệnh cụ thể.

Vắc - xin được làm từ vi sinh vật (hoặc từ một phần cấu trúc của vi sinh vật) đã bị chết hoặc đã bị làm yếu đi vacxin không có khả năng gây bệnh cho cơ thể. Tuy nhiên cần sử dụng đúng hướng dẫn.

vắc xin là gì thành phần và cơ chế hoạt động

Tìm hiểu về vắc-xin

Thành phần của Vắc-xin

  • Kháng nguyên: kích thích phát triển hệ miễn dịch cụ thể
  • Chất ổn định (stabilizer): đảm bảo đặc tính của của các kháng nguyên, thường là: sucroza, lactoza (đường sữa), albumin, mononatri glutamat (bột ngọt).
  • Chất bảo quản: có tác dụng khử trùng. Chất bảo quản phổ biến nhất là thiomersal (một hợp chất thủy ngân hữu cơ), rất độc, hàm lượng thiomersal không được quá 50mcg trong 1 liều. Hiện nay các quốc gia phát triển đều cấm sử dụng thiomersal trong thành phần chất bảo quản. Những chất bảo quản thông dụng khác gồm formaldehyd, phenol, phenoxyethanol và kháng sinh (neomycin, kanamycin, polymyxin).
  • Tá dược: tăng khả năng kích thích miễn dịch của kháng nguyên, thường là muối nhôm.

Cơ chế hoạt động của Vắc-xin

Hệ miễn dịch nhận diện vắc-xin là vật lạ nên hủy diệt chúng và "ghi nhớ" chúng. Về sau, khi tác nhân gây bệnh thực thụ xâm nhập cơ thể hệ miễn dịch đã ở tư thế sẵn sàng để tấn công tác nhân gây bệnh nhanh chóng hơn và hữu hiệu hơn.

Phân loại vắc xin

  • Vắc – xin bất hoạt (vắc xin chết): Là các vi sinh vật độc hại bị giết bằng hóa chất hoặc bằng nhiệt. Thí dụ: các vắc-xin chống cúm, tả, dịch hạch và viêm gan siêu vi A. Hầu hết các vắc-xin loại này chỉ gây đáp ứng miễn dịch không hoàn toàn và ngắn hạn, cần phải tiêm nhắc nhiều lần.
  • Vắc – xin sống, giảm độc lực: Là các vi sinh vật được nuôi cấy dưới những điều kiện đặc biệt nhằm làm giảm đặc tính độc hại của chúng. Vắc-xin điển hình loại này thường gây được đáp ứng miễn dịch dài hạn và là loại vắc-xin được ưa chuộng dành cho người lớn khỏe mạnh. Các vắc-xin ngừa bệnh sốt vàng, sởi, bệnh ban đào và quai bị đều thuộc loại này.
  • Các "toxoid":  Là các hợp chất độc bị bất hoạt trích từ các vi sinh vật (trong trường hợp chính các độc chất này là phương tiện gây bệnh của vi sinh vật). Thí dụ: các vắc-xin ngừa uốn ván và bạch hầu.

Vắc xin được xem là một loại thuốc đặc biệt vì nó được dùng chủ yếu cho những người đang mạnh khỏe, trong đó số đông là trẻ em Vì là một loại "thuốc” tức là một “chất lạ” đối với cơ thể người nhận, nó có thể gây ra những tác dụng phụ, còn gọi là biến cố bất lợi thậm chí là bất lợi nghiêm trọng sau tiêm chủng Thế nên vắc – xin trước khi đưa ra ngoài để tiêm phòng cho mọi người cần được kiểm định kỹ càng để làm hạn chế tối đa những tác dụng phụ và mặt bất lợi của vắc – xin cho người dùng. Việc bảo quản và sử dụng vắc xin phải tuân thủ đúng tiêu chuẩn, quy định, quy trình nhằm hạn chế những tai biến có thể xảy ra.

   
Làm Mới
Bài viết cùng chuyên mục